Wysiłek fizyczny

Wysiłek fizyczny jest jednym z trzech podstawowych elementów leczenia cukrzycy (pozostałe to Insulina oraz prawidłowe żywienie), musi jednakże być podejmowany z rozwagą. Pacjent z cukrzycą, który skutecznie kontroluje swoje glikemie za pomocą diety i insuliny, może odnieść dodatkowe korzyści z prowadzenia aktywnego trybu życia, ponieważ wysiłek fizyczny ma dobroczynny wpływ m.i. na funkcje układu krążenia, sercowo-naczyniowego oraz płuc. Osoby aktywne fizycznie, przykładowo uprawiające sport rekreacyjnie lub wyczynowo, odkrywają w sobie nowe pokłady energii i potrafią lepiej kontrolować swoją wagę. 

Ale uwaga! Jeśli poziomy glikemii (czyli cukru we krwi), nie są odpowiednio kontrolowane i nie mieszczą się w docelowych, ustalonych wcześniej z lekarzem wartościach, wówczas wysiłek fizyczny może być niewskazany

Co pacjent z cukrzycą powinien wiedzieć o wysiłku fizycznym? 
Z jednej strony, podczas wysiłku fizycznego, mięśnie potrzebują więcej energii, której podstawowym źródłem jest dla nich glukoza. Jednak, aby pozyskać energię z glukozy potrzebna jest im insulina. Z drugiej strony - aktywność fizyczna sprawia, że komórki stają się bardziej wrażliwe na insulinę, czyli innymi słowy ta sama dawka insuliny będzie mocniej obniżać poziom cukru, niż zwykle. Dlatego dość istotne jest, aby podejmując wysiłek fizyczny upewnić się, czy poziom cukru jest odpowiedni (najlepiej pożądany zakres wartości ustalić wcześniej z lekarzem prowadzącym). 

Niestety w niektórych sytuacjach wysiłek fizyczny może być niekorzystny. Aktywność fizyczna przy zbyt niskim poziomie cukru, nie spożywając dodatkowej przekąski przed wysiłkiem, może być przyczyną niedocukrzenia. Natomiast wysiłek podejmowany w przypadku niedoboru insuliny w organizmie (czyli gdy poziom cukru jest wysoki lub jeśli w moczu obecne są związki ketonowe) może prowadzić do rozwoju kwasicy. 

Niektórym osobom, może to, zwłaszcza na początku choroby, wydawać się nieco skomplikowane. Warto jednak, po uwzględnieniu kilku zasad, zacząć prowadzić lub utrzymać aktywny tryb życia i uprawiać sporty. Jeśli pacjent z cukrzycą stale dobrze kontroluje swoje cukry, to nie ma w ogóle powodu, by ograniczał wysiłek fizyczny. A wręcz przeciwnie. Codzienne uprawianie sportu –rekreacyjnie lub wyczynowo – jest jak najbardziej zalecane, ponieważ wpływa korzystnie na kondycję fizyczną (między innymi na układ krążenia) jak i ogólne samopoczucie. Pacjent z cukrzycą powinien jednak wcześniej zaplanować wysiłek fizyczny i podjąć, w razie potrzeby, odpowiednie działania (np. spożycie przekąski przed podjęciem aktywności, zmniejszenie dawki insuliny przed długotrwałym, intensywnym wysiłkiem). Konieczne jest także stałe monitorowanie poziomu cukru, aby mieć pewność, że wartości gwałtownie nie spadają ani nie wzrastają. 


Przykładowo, jeśli osoba z cukrzycą prawidłowo kontroluje poziomy glukozy, które na czczo nie odbiegają od wartości docelowych wyznaczonych wcześniej przez lekarza prowadzącego, należy rozważyć zjedzenie przed wysiłkiem dodatkowej przekąski. Może być to konieczne, aby uniknąć niedocukrzenia podczas wysiłku. Jeśli natomiast podjęta aktywność fizyczna trwa długo, należy w trakcie, co pewien czas mierzyć poziom cukru i ewentualnie spożyć kolejną dodatkową przekąskę. Po zakończeniu wysiłku należy ponownie skontrolować poziom cukru. Trzeba także wziąć pod uwagę fakt, że obniżający wpływ wysiłku fizycznego na poziom cukru będzie zwykle utrzymywał się jeszcze przez pewien czas po jego zakończeniu.

Natomiast w przypadku, jeżeli poziom glukozy jest wyższy niż 250mg/dl, to należy – jeśli to konieczne – podać korekcyjną dawkę insuliny i rozpocząć wysiłek dopiero wówczas, gdy poziom cukru spadnie

Rady dla aktywnych pacjentów z cukrzycą: 
  • Dowiedz się, jak reaguje Twój organizm, często kontrolując swoje poziomy glukozy we krwi.
  • Upewnij się, że zaplanowałeś aktywność odpowiednio do pory przyjmowania insuliny i spożywania posiłku. 
  • Make sure carbohydrate foods are available to you for quick consumption during and after excessive exercise.
  • Zapewnij sobie zapas przekąsek węglowodanowych, które będą dla Ciebie dostępne w trakcie jak i po intensywnym posiłku. 
  • Krótkotrwały wysiłek fizyczny nie wymaga zwykle spożywania dodatkowych przekąsek podczas aktywności. Natomiast podczas długotrwałego wysiłku, przekąski mogą być potrzebne w trakcie, aby zapobiec niedocukrzeniu. 
  • Jeśli właśnie rozpoczynasz program ćwiczeń po okresie, kiedy nie byłeś aktywny fizycznie, skonsultuj się ze swoim lekarzem, by upewnić się, że rodzaj wysiłku, który wybrałeś, jest dla Ciebie odpowiedni. 
  • Plan aktywności fizycznej opracuj razem ze swoim lekarzem. Poproś, aby lekarz określił docelowe wartości poziomu cukru, przy jakich możesz bez przeszkód uprawiać sport oraz powiedział Ci co zrobić, jeśli przed wysiłkiem poziom cukru będzie niższy lub wyższy od zaleconego. Może się także zdarzyć, że lekarz zaleci Ci, abyś nie podawał insuliny natychmiast po wysiłku tylko po pewnym czasie – tak aby uniknąć niedocukrzenia
  • Zatroszcz się o swoje stopy oglądając je zawsze przed i po wysiłku. Używaj dobrze dopasowanych, wygodnych butów sportowych i gładkich skarpet, aby zapobiec otarciom. Jeśli masz jakieś modzele lub rany, to natychmiast je zaopatrz.
  • Nigdy nie podejmuj wysiłku nie mając przy sobie identyfikatora medycznego lub nie informując kogoś o swojej cukrzycy. Przykładowo, jeśli grasz w grę zespołową, upewnij się, że osoby z Twojej drużyny lub trener wiedzą, że masz cukrzycę i potrafią rozpoznać objawy, które mogą świadczyć o tym, że dzieje się coś niedobrego.
  • Podczas wysiłku pij duże ilości płynów. Po pierwsze po to, aby się nawodnić. Jeśli natomiast chcesz podczas intensywnego treningu uzupełnić „zapas” węglowodanów, upewnij się, że pijesz napój z cukrem a nie dietetyczny czy „light”. 
  • Wyrób w sobie nawyk noszenia w swojej torbie treningowej tabletek z glukozą, płynnej glukozy lub cukierków, aby mieć je pod ręką, gdy nagle będziesz ich potrzebował.
  • Zwracaj uwagę na objawy ostrzegawcze. Jeśli będziesz miał zawroty głowy, nudności, będziesz czuł się słabo, miał bóle w klatce piersiowej (mogące promieniować do pachy) – natychmiast przerwij wysiłek fizyczny. Odczekaj 15 minut, by sprawdzić czy poczujesz się lepiej. Jeśli tak się nie stanie, wezwij lekarza.
  • amiętaj, że wpływ wysiłku fizycznego utrzymuje się przez pewien czas. Niekiedy nawet przez 4-6 godzin po zakończeniu wysiłku. Jeśli fakt ten nie zostanie wzięty pod uwagę, może być przyczyną wystąpienia niedocukrzenia kilka godzin po wysiłku. Właśnie dlatego częste kontrolowanie poziomu glukozy jest takie istotne. 
Wysiłek fizyczny to wspaniały sposób na utrzymanie swojego ciała w dobrej kondycji a swojej cukrzycy pod kontrolą – pod warunkiem rozważnie prowadzonej samokontroli.